Prof. Dr. Uğur Sak “Türkiye’nin ilk yerli zeka ölçeği için 2 yıl çalıştık”
Türkiye’nin ilk ve yerli zeka ölçeği ASİS (Anadolu Sak Intelligence Scale), Adile Sultan Kasrı Öğretmenevi’nde Milli Eğitim Bakanı İsmet Yılmazı’ın da katılımıyla tanıtıldı. Prof. Dr. Uğur Sak ve ekibi tarafından Anadolu Üniversitesi ve Milli Eğitim Bakanlığı işbirliğinde geliştirilen test 14 araştırmacı, 5 içerik uzmanı, 64 testör, 26 bölge, 190 okul, 6500’den fazla çocuk ve 2 yıl süren bir çalışma ile artık hayata geçiyor…
Milli Eğitim Bakanı İsmet Yılmaz, Adile Sultan Kasrı Öğretmenevi´nde bakanlık ve Anadolu Üniversitesi’nin iş birliğinde gerçekleştirilen Türkiye´nin ilk ve yerli zekâ ölçeği tanıtım toplantısındaki konuşmasında, en büyük değer olan insan işlendiği zaman en iyi neticenin alınabileceğini dile getirerek, “Düşünün ki elmas madeniniz var, ama işlemiyorsunuz. Herhalde ülkeye fazla bir katkısı olmaz. Altın madeniniz var ama işlemiyorsanız ülkeye fazla bir katkısı olmaz. Ne zaman altın ve elmasın ülkeye katkısı olur? Tespit edildiği, işlendiği ve halkın hizmetine sunulduğu zaman.” dedi ve ekledi, “Özel yetenekli çocukların her birinin birer mücevher olduğunu vurgulayan Yılmaz, konuşmasını şöyle sürdürdü: “Onları tanımamız, tanımlamamız, her birinin ihtiyacına göre özel sistemler oluşturmamız ve ülkemize katkıda bulunur hale getirmemiz lazım. Bugün tanıtılan program, inşallah önümüzdeki dönemde özel yetenekli çocukların eğitimi doğrultusunda bir başlangıç olacaktır. Birçok zekâ ölçer uluslararası sistem var. İşte o sistemlerin yanında ilk defa bizim hazırladığımız programı kullanacağız.”
Anadolu Üniversitesi ve MEB ortak çalışması
Zihinsel gelişim yetersizliği olan ve üstün yetenek potansiyeli taşıyan çocukların ana hedef kitleyi oluşturduğu, yabancı ülke kaynaklı ve ülke uyarlamalı ölçekler yerine yüksek geçerlilik ve güvenirlilikte ve milli olan, ulusal alanda olduğu kadar uluslararası alanda da kabul göremesi beklenen bu ölçek Anadolu Üniversitesi ve Milli Eğitim Bakanlığı ortak çalışmasıyla geliştirildi.
Toplantının ardından Anadolu Üniversitesi ÜYEP Merkezi Müdürü ve projenin mimarı Prof. Dr. Uğur Sak ile bir sohbet gerçekleştirdik. İşte birinci ağızdan ASİS’e ait detaylar;
Öncelikle sizi ve ekibinizi tebrik etmek isteriz. Önemli bir çalışma. ASİS`in geliştirilmesi ne kadar bir süre ve işçilik aldı?
ASİS araştırma ekibinde 16 araştırmacı ve 7 danışman çalıştı. Ayrıca Türkiye genelinde 70`in üzerinde uygulayıcı görev yaptı. 6500`ün üzerinde çocuğa bireysel test uygulaması yapılarak pilot ve standardizasyon çalışmaları tamamlandı. Bu, yaklaşık olarak 6 bin beşyüz saatlik bir çalışma demek. Araştırma ekibinin de bireysel ve grup çalışmalarını eklediğimizde 10 bin saatin üzerinde bir çalışma eder. ASİS bu kadar emek yoğun iki yıllık bir çalışmanın eseri olarak ortaya çıktı.
Peki test bize sonuçta hangi verileri verecek? Nasıl okunmalı? Sonuç metni profesyonellere mi yoksa herkese mi hitap edecek?
ASİS, çocukların zeka düzeylerine yönelik kapsamlı bir rapor verecek. Her çocuğun zeka profili zekayı oluşturan temel ve en önemli becerileri kapsamında oluşturulacak. Zeka profilinde çocuğun zeka düzeyi akranları ile kıyaslamalı olarak grafiklerle gösterilecek ve hem uzmanların hem de ebeveynlerin anlayabileceği detaylı bir rapor bulunacak. Bu rapor çocuğun yönlendirilmesinde ve özel eğitim programlarına yerleştirilmesinde kullanılacak.
Bu testin sonuçları başka nerelerde kullanılacak?
Test sonuçları ilk ilk zamanlarda Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı zihinsel gelişim yetersizliği okullarına kabulde, Bilim Sanat Merkezlerine kabulde, özel yeteneklilere ve zihinsel gelişim yetersizliği gösteren çocuklara yönelik diğer okul ve merkezlere öğrenci kabulünde ve özel rehabilitasyon merkezlerinden hizmet alımlarında kullanılacak. Daha sonra ise hastanelerde ruh sağlığı merkezlerinde de kullanılabilecek.  
Test şimdiye kadar sadece çocuklarda mı uygulandı? Yetişkinler için de kullanılabiliyor mu?
Test Türkiye genelinde 4-12 yaş aralığındaki çocuklara uygulanarak standardizasyonu yapıldı. Testin amacı da çocuklarda zeka ölçümü yapmak. Yetişkinler için uygun değil. Esasen yetişkinlere zeka testi uygulamak için önemli nedenlerinin olması gerekir. Zeka testleri gençlere de sıklıkla çeşitli nedenlerle uygulanır ancak yetişkinlere uygulanması pek yaygın değil. Buna karşın yetişkinler için de çok sayıda zeka testi bulunuyor. Bunlar genelde bilimsel araştırma amaçlı ve bazen de mahkemelerde ruh sağlığı raporu olarak kullanılmakta. Son nokta da önemli. Çünkü suç işlemiş birinin zeka düzeyi normalin altında ise buna zeka ölçümü ile karar verilmektedir. Bu da kişinin mahkeme sonucunu etkileyebiliyor. Ancak dediğim gibi ASİS yetişkinler için hazırlanmadı.
Test sonuçlarının hukuki geçerliliği ve dayanağı nasıl yapılandırıldı?
Test geliştirildikten sonra Türkiye genelinde bilimsel geçerlik ve güvenirlik araştırmaları yapıldı. Elde edilen sonuçlar yani bilimsel kanıtlar testin hukuki geçerliği olarak da kabul edilmekte. Örneğin eğer test sonucuna dayalı olarak bir karar alınacak ise testin kitabında bulunan geçerlik ve güvenirlik kanıtları incelenir.
Ulusal kuruluşlar ve diğer bakanlıklar bu testi hukuken tanıyor ve kabul ediyorlar mı?
Testin kabuledilebilirliği kurumların ve zeka testi uygulayıcılarının kabul algısına bağlıdır esasen. Türkiye`de en büyük zeka testi uygulayıcısı Milli Eğitim Bakanlığı şüphesiz. Sonra özel kuruluşlar, merkezler ve Sağlık Bakanlığı gelir. Milli Eğitim Bakanlığı`nın testi kullanması diğer kuruluşlar için en önemli kriter olacaktır. Eğer MEB kullanır ise diğer kuruluşlar testi çok kısa sürede benimseyeceklerdir. Zaten MEB`de testin geliştirilmesi sürecinde paydaşlardan biri olduğu için en az bizim kadar benimsemiş ve uygulamaya hazır durumda.  
2017`de kaç öğrenciye uygulanmasını öngörüyorsunuz? Bunun planı nasıl?
ASİS, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Türkiye`nin bütün yerleşim alanlarında uygulanacak. Tahmini olarak 2017 yılında 400 bin çocuğa ASİS uygulanması bekleniyor. Ayrıca Anadolu Üniversitesi`nde de önemli sayıda uygulamalar yapıyoruz. Uygulama sayısının her geçen yıl artacağını tahmin ediyoruz.
Her yıl kaç öğrenci bu testten geçmeli peki? 
Bunun yanıtını vermek çok zor. Testin ana hedef kitlesini zihinsel gelişim yetersizliği olan ve üstün yetenek potansiyeli taşıyan çocuklar oluşturuyor. Her yıl okula bir milyonun üzerinde çocuğun başladığını düşünürsek, bu çocukların tamamı bizim hedef kitlemiz. Bunların tamamını tarayıp potansiyel veya riskli çocukları tanılamamız gerekli ki eğitim yaşamlarını ona göre şekillendirebilelim. Eğer zeka ölçümü yapan personel yeterli ise, okul çağına gelmiş bütün çocukların zeka taramasından geçirilmesi gerekli.
Öğrenci değerlendirilirken en son kademede, TEOG puanları dikkate alınacak mı?
Hayır. ASİS ölçümlerinin ve sonuçlarının TEOG ile ilgisi yok. Ama şunu söyleyebilirim. Çocuğa birinci sınıfta ASİS uygulayarak ve elde ettiğiniz sonuç ile sekiz yıl sonraki TEOG başarısının zekadan gelen katkı payını az ya da çok tahmin edebilirsiniz.  
Bu testle ve testin geliştirilmesiyle ilgili olarak ortaklaşa çalışma yapacağınız STK ve/veya başka üniversite vs. gibi kurumlar var mı? Olacak mı?
Kesinlikle olacak. Zaten Anadolu Üniversitesi`nin enstitü ve merkezlerinde kullanılıyor. MEB`in yanı sıra Sağlık Bakanlığı ve Aile Bakanlığı ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ilk sırada yer alıyor. Bir süre sonra ise STK`larla da kurumsal anlaşmalar yapılabilir.
Açılıştaki konuşmanızda bu bir ilk adım dediniz? Geleceği nasıl ASİS`in? Yeni eklentiler ya da projeler olacak mı?
ASİS; İngilizce, Almanca, İspanyolca ve Arapça dillerine çevrilecek ve bu dilleri kullanan ülkelerde uygulanabilecek. Bunun için ikili görüşmeler şimdiden tamamlandı.

Prof. Dr. Uğur Sak kimdir? 

Anadolu Üniversitesi Üstün Zekâlıların Eğitimi Anabilim Dalı Başkanı, Üstün Yetenekliler Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin (ÜYEP) kurucu müdürü ve Türk Üstün Zekâ ve Eğitim Dergisi’nin kurucu editörüdür. Üstün zekalıların eğitimi ve yaratıcılık konularında ulusal ve uluslararası yayınevlerince yayınlanmış Türkçe ve İngilizce makaleleri, kitapları ve kitap bölümleri bulunmaktadır. Son çalışmaları arasında Türkiye’nin ilk yerli zeka ölçeği olan ASİS’i geliştirilmesi de bulunmaktadır. Zekâ, üstün yetenek ve yaratıcı yetenek konularında özgün bilimsel çalışmalar yapmaktadır.

http://www.egitimveegitim.com

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s